Buồng trứng đa nang (PCOS): Từ rối loạn nội tiết đến ảnh hưởng sức khỏe sinh sản

Buồng trứng đa nang không đơn thuần là một bất thường tại buồng trứng. Mà là biểu hiện của một rối loạn chuyển hóa. Nội tiết phức tạp, khởi phát âm thầm nhưng để lại hệ quả lâu dài nếu không được nhận diện đúng lúc. Đối với phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Việc hiểu rõ bản chất của hội chứng này. Là bước đầu tiên để chủ động theo dõi chu kỳ kinh nguyệt và sức khỏe sinh sản của bản thân.

Buồng trứng đa nang là gì và cơ chế rối loạn nội tiết ra sao?

Buồng trứng đa nang (Polycystic Ovary Syndrome – PCOS) là một hội chứng nội tiết, chuyển hóa mạn tính. Đặc trưng bởi tình trạng dư thừa androgen (nội tiết tố nam) trong cơ thể nữ giới. Kết hợp với rối loạn phóng noãn và những biến đổi hình thái đặc trưng tại buồng trứng. Đây được xem là một trong những rối loạn nội tiết phổ biến nhất ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Với tỷ lệ mắc ước tính khoảng 10% trên phạm vi toàn cầu. Dù trên thực tế con số này có thể cao hơn. Do tình trạng bệnh thường bị bỏ sót hoặc chẩn đoán muộn.

Về mặt chẩn đoán, tiêu chuẩn Rotterdam. Được đồng thuận bởi Hiệp hội Y học Sinh sản Châu Âu và Hoa Kỳ từ năm 2003. Vẫn là nền tảng cho các hướng dẫn lâm sàng hiện nay. Quy định một người được xác định mắc buồng trứng đa nang. Khi có ít nhất hai trong ba tiêu chí sau. Sau khi đã loại trừ các nguyên nhân nội tiết khác. Rối loạn phóng noãn hoặc không phóng noãn. Biểu hiện dư thừa androgen trên lâm sàng hoặc xét nghiệm sinh hóa. Và hình ảnh buồng trứng đa nang trên siêu âm.

Về cơ chế bệnh sinh, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng tình trạng đề kháng insulin đóng vai trò trung tâm. Khi các mô trong cơ thể giảm đáp ứng với insulin. Tuyến tụy phải tăng tiết insulin để bù trừ, dẫn đến tăng insulin máu. Nồng độ insulin cao lại kích thích buồng trứng sản xuất androgen nhiều hơn. Đồng thời làm giảm sản xuất protein gắn kết hormone sinh dục (SHBG) tại gan. Khiến lượng androgen tự do trong máu càng tăng cao.

Dấu hiệu nhận biết buồng trứng đa nang là gì?

Biểu hiện của buồng trứng đa nang khá đa dạng và không giống nhau hoàn toàn giữa các cá nhân. Do đây là một hội chứng với nhiều kiểu hình khác nhau. Tuy nhiên, một số dấu hiệu thường gặp có thể giúp phụ nữ trong độ tuổi sinh sản nhận biết sớm.

• Rối loạn kinh nguyệt là biểu hiện phổ biến và thường là dấu hiệu đầu tiên khiến người bệnh đi khám. Tình trạng này có thể biểu hiện dưới dạng chu kỳ kinh thưa. Khoảng cách giữa hai kỳ kinh trên 35 ngày. Kinh nguyệt không đều hoặc vô kinh kéo dài do buồng trứng không phóng noãn đều đặn.
• Biểu hiện dư thừa androgen trên lâm sàng. Bao gồm rậm lông (đặc biệt ở vùng mặt, cằm, ngực). Mụn trứng cá dai dẳng, da nhờn hoặc rụng tóc kiểu nam giới (tóc mỏng dần ở đỉnh đầu).
• Thay đổi cân nặng và vóc dáng. Thường gặp là tăng cân khó kiểm soát, tích mỡ vùng bụng. Kèm theo các dấu hiệu đề kháng insulin như sạm da vùng gáy, nách, bẹn (gai đen – acanthosis nigricans).
• Khó thụ thai. Do tình trạng không phóng noãn hoặc phóng noãn không đều đặn làm giảm cơ hội thụ tinh trong mỗi chu kỳ.

Điều đáng lưu ý là không phải người bệnh nào cũng có đầy đủ các dấu hiệu trên. Có những trường hợp chu kỳ kinh nguyệt vẫn tương đối đều nhưng lại có biểu hiện dư thừa androgen rõ rệt, hoặc ngược lại. Vì vậy, việc thăm khám phụ khoa và thực hiện các xét nghiệm nội tiết chuyên sâu (như định lượng testosterone, LH, FSH, AMH).

Buồng trứng đa nang tác động thế nào đến sức khỏe sinh sản?

Ảnh hưởng rõ rệt và được quan tâm nhiều nhất của buồng trứng đa nang là đối với khả năng sinh sản. Do rối loạn phóng noãn, hội chứng này được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh. Do không rụng trứng ở phụ nữ. Ngay cả khi thụ thai thành công. Phụ nữ mắc PCOS cũng được ghi nhận có nguy cơ cao hơn đối với một số biến chứng thai kỳ. Như sảy thai sớm, tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp thai kỳ và khả năng phải sinh mổ.

Bên cạnh khía cạnh sinh sản. Buồng trứng đa nang còn là một yếu tố nguy cơ chuyển hóa đáng lưu tâm về lâu dài. Tình trạng đề kháng insulin kéo dài. Khiến người bệnh có nguy cơ cao hơn mắc đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu. Tăng huyết áp và các bệnh lý tim mạch so với dân số chung. Ngoài ra, do hiện tượng không phóng noãn kéo dài khiến niêm mạc tử cung không được bong tróc định kỳ. Phụ nữ mắc PCOS cũng đối mặt với nguy cơ tăng sản hoặc ung thư nội mạc tử cung cao hơn.

Tổng kết

Nhìn chung, buồng trứng đa nang là một hội chứng nội tiết phức tạp với biểu hiện đa dạng. Từ rối loạn kinh nguyệt, dư thừa androgen cho đến những tác động sâu rộng lên sức khỏe chuyển hóa và khả năng sinh sản. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu và thăm khám chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác. Theo các tiêu chuẩn y khoa hiện hành là yếu tố then chốt giúp phụ nữ trong độ tuổi sinh sản chủ động kiểm soát tình trạng buồng trứng đa nang. Hạn chế những biến chứng lâu dài có thể xảy ra đối với sức khỏe tổng thể và khả năng sinh sản trong tương lai.

Xem thêm: https://cskhoe.com/khi-huyet-la-gi-anh-huong-den-da-hong-hao/

Xem thêm: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8316-polycystic-ovary-syndrome-pcos