Đau rát khi nuốt, ngứa họng, ho khan… là những dấu hiệu quen thuộc mà gần như ai cũng từng gặp, từ em bé đi nhà trẻ đến ông bà tuổi cao. Nhưng bệnh viêm họng là gì, vì sao dễ tái đi tái lại và khi nào chỉ cần chăm sóc tại nhà? Bài viết giải thích ngắn gọn nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa viêm họng tại nhà an toàn.

1. Viêm họng là gì và những triệu chứng thường gặp?
Bệnh viêm họng (tên y khoa là pharyngitis) là tình trạng niêm mạc họng bị viêm hoặc bị kích thích, gây đau rát, nhất là khi nuốt. Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng biểu hiện và mức độ cần theo dõi khác nhau giữa trẻ em và người lớn tuổi.
1.1. Viêm họng cấp và viêm họng mãn tính khác nhau thế nào?
Viêm họng cấp xuất hiện đột ngột, thường đi kèm cảm lạnh, và đa số trường hợp sẽ cải thiện trong khoảng một tuần. Viêm họng mãn tính là tình trạng đau rát, ngứa hoặc vướng họng kéo dài hay tái đi tái lại, thường liên quan đến các yếu tố kích thích lâu dài như hút thuốc, dị ứng hoặc trào ngược dạ dày. Nếu bạn thường xuyên bị đau họng, NHS khuyên nên đi khám để tìm nguyên nhân.
1.2. Triệu chứng viêm họng thường gặp là gì?
Triệu chứng viêm họng gồm đau hoặc rát họng, đau tăng khi nuốt hay nói, ngứa họng, khàn giọng, amidan đỏ sưng và hạch cổ sưng đau. Khi do nhiễm trùng, bạn có thể kèm sốt, ho, sổ mũi, đau người và nhức đầu. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu có thể là quấy khóc, bỏ ăn, chảy dãi nhiều, sốt và kém linh hoạt. Người lớn tuổi, người mắc tiểu đường hoặc có sức đề kháng yếu, nên được theo dõi sát hơn vì dễ bị nhiễm trùng hơn.

2. Nguyên nhân
Biết rõ “thủ phạm” là ai sẽ giúp bạn chọn đúng cách chăm sóc và tránh dùng thuốc không cần thiết, nhất là kháng sinh.
2.1. Viêm họng do virus có phải nguyên nhân phổ biến nhất không?
Đúng vậy. Virus gây cảm lạnh và cúm là “thủ phạm” của phần lớn các cơn đau họng, thường kèm ho, sổ mũi hoặc khàn giọng. Loại viêm họng do virus sẽ tự khỏi nhờ nghỉ ngơi, còn kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng với virus.
2.2. Viêm họng do vi khuẩn khác gì và vì sao không nên tự điều trị?
Vi khuẩn liên cầu nhóm A gây viêm họng liên cầu, ít gặp hơn nhưng hay gặp ở trẻ tuổi đi học và thanh thiếu niên. Dấu hiệu gợi ý gồm sốt, mủ hoặc mảng trắng ở amidan, hạch cổ sưng đau và thường không ho. Loại này cần bác sĩ xét nghiệm và kê kháng sinh khi đã xác định. Nếu không điều trị, bệnh có thể gây biến chứng như thấp tim hoặc viêm thận. Vì vậy, bạn tuyệt đối đừng tự mua kháng sinh để uống.
2.3. Dị ứng, trào ngược và môi trường có gây viêm họng không?
- Dị ứng: phấn hoa, bụi, nấm mốc, lông thú.
- Trào ngược dạ dày thực quản: họng rát, khàn giọng, cảm giác vướng họng.
- Môi trường: không khí khô, khói thuốc, ô nhiễm.
- Sức đề kháng giảm: tiểu đường, dùng corticoid, căng thẳng, mệt mỏi, ăn uống kém.

3. Cách chữa viêm họng tại nhà thế nào?
Với viêm họng nhẹ do virus, chăm sóc tại nhà thường là đủ. Hãy áp dụng các cách dưới đây và theo dõi diễn tiến trong vài ngày.
3.1. Có thể làm gì tại nhà để giảm đau họng nhanh hơn?
- Nghỉ ngơi và uống đủ nước: nước ấm hoặc nước mát đều được, tránh đồ uống quá nóng.
- Mật ong pha nước ấm: giúp dịu họng và giảm ho. Không dùng cho trẻ dưới 12 tháng tuổi.
- Súc họng nước muối ấm: hòa nửa thìa cà phê muối vào một cốc nước ấm, súc rồi nhổ ra, không nuốt. Trẻ nhỏ không nên làm cách này.
- Giữ ẩm và tránh khói thuốc: dùng máy tạo ẩm hơi mát hoặc tắm nước ấm, tránh nơi nhiều khói.
- Ăn đồ mềm, mát: cháo, súp, sữa chua hoặc kem que (cho trẻ lớn) dễ nuốt hơn.
- Thuốc giảm đau không kê đơn: hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ về loại phù hợp và cách dùng; không cho trẻ em dùng aspirin.
3.2. Trẻ em và người lớn tuổi cần lưu ý gì khi chăm sóc tại nhà?
- Trẻ em: không cho bé dưới 12 tháng dùng mật ong; không để trẻ nhỏ ngậm đá viên hay kẹo cứng vì dễ hóc; không tự cho dùng aspirin. Nếu trẻ vẫn đau họng sau khi uống nước vào buổi sáng, hãy đưa trẻ đi khám.
- Người lớn tuổi: uống đủ nước, ăn đồ mềm và hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc giảm đau hoặc thảo dược, vì có thể tương tác với thuốc đang uống.
3.3. Khi nào cần đi khám viêm họng?
Hãy đi khám nếu đau họng không cải thiện sau khoảng một tuần, hoặc kèm sốt cao, nổi ban, hạch cổ sưng, mủ ở amidan, khàn tiếng quá hai tuần. Trẻ nhỏ và người lớn tuổi nên đi khám sớm hơn nếu sốt cao, bỏ ăn uống hoặc mệt lả. Nếu khó thở, khó nuốt hoặc chảy nhiều dãi, hãy đến cơ sở cấp cứu ngay.
Để phòng ngừa, bạn nên rửa tay thường xuyên, tránh tiếp xúc gần với người đang bệnh, vệ sinh đồ dùng chung và không hút thuốc.

Tóm lại, bệnh viêm họng thường nhẹ và cải thiện nhờ nghỉ ngơi, uống đủ nước và chăm sóc đúng cách tại nhà. Tuy nhiên, bạn nên đi khám nếu triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu nặng, đặc biệt ở trẻ em và người lớn tuổi. Hãy chia sẻ bài viết cho người thân để cùng phòng ngừa bệnh viêm họng và chủ động bảo vệ sức khỏe cả gia đình.
Bạn có thể xem thêm các bài viết liên quan khác tại đây:https://cskhoe.com/trieu-chung-ho-va-viem-hong-tac-dong-cua-o-nhiem-moi-truong-va-cach-phong-ngua/
Xem thêm: https://medlatec.vn/tin-tuc/viem-hong-la-gi-nguyen-nhan-va-cach-dieu-tri-s195-n17712


