Sáng nào đo huyết áp cũng thấy con số không ổn định. Bạn có đang tự hỏi mình nên làm gì ngoài việc uống thuốc? Với người cao tuổi và những ai quan tâm đến sức khỏe, hạ huyết áp tự nhiên bằng cách thay đổi lối sống là bước nền tảng nhưng cần làm đúng cách và an toàn. Bài viết này tổng hợp 7 mẹo hạ huyết áp có cơ sở khoa học, giải đáp huyết áp cao nên ăn gì, cách đo tại nhà và những dấu hiệu cần đi khám ngay.
Bảng nội dung:
1. Chỉ số huyết áp cao?
Trước khi áp dụng bất kỳ mẹo nào, bạn nên biết mình đang ở mức nào và lối sống giúp được đến đâu.
1.1 Khi nào huyết áp được xem là cao ?
Huyết áp được ghi bằng hai số: huyết áp tâm thu (số trên) và huyết áp tâm trương (số dưới), tính bằng mmHg. Theo cách phân mức thường dùng tại Việt Nam:
Dưới 120/80 mmHg: mức tối ưu.
120 – 139/80 – 89 mmHg: nên điều chỉnh lối sống và theo dõi.
Từ 140/90 mmHg trở lên qua nhiều lần đo: nên đi khám để được chẩn đoán. Khi đo tại nhà, ngưỡng thường dùng là 135/85 mmHg.
Một số hướng dẫn quốc tế đặt ngưỡng chặt hơn (130/80 mmHg), nên nếu số đo của bạn gần mức này, hãy hỏi bác sĩ. Điều đáng lưu ý là bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài, vì vậy đo định kỳ là cách duy nhất để biết chắc.
1.2 Cách tự nhiên có thay thế thuốc không?
Thay đổi lối sống có thể giúp phòng ngừa, trì hoãn nhưng không thay thế thuốc chỉ định. Các cách hạ huyết áp tự nhiên trong bài là biện pháp hỗ trợ đi cùng điều trị. Nếu bạn đang uống thuốc hạ áp, hãy duy trì đúng liều và chỉ thay đổi khi có ý kiến của bác sĩ. Bạn cũng nên thận trọng với trà, thảo dược hay thực phẩm hạ áp nhanh, vì chưa chắc an toàn và có thể tương tác với thuốc đang dùng.

2. 7 cách giảm huyết áp tự nhiên tại nhà
Dưới đây là 7 cách hạ huyết áp tự nhiên được các khuyến cáo y khoa nhắc đến nhiều nhất, chia theo ba nhóm: ăn uống, vận động và thói quen sống. Hiệu quả mỗi người một khác và thường cần vài tuần để thấy rõ.
2.1 Ăn uống: huyết áp cao nên ăn gì
Giảm muối: Nên ăn dưới 5 g muối mỗi ngày, tương đương khoảng một thìa cà phê gạt. Người Việt hiện ăn trung bình khoảng 10 – 15 g muối mỗi ngày, gấp 2 – 3 lần mức khuyến nghị. Giảm muối có thể giúp hạ huyết áp khoảng 5 – 6 mmHg ở người đang bị cao huyết áp. Phần lớn muối đến từ gia vị nêm nấu và nước chấm, ví dụ khoảng 2,5 thìa canh nước mắm đã tương đương 5 g muối. Bạn có thể nêm nhạt hơn, dùng thêm chanh, hành, tỏi, gừng để tạo vị, và hạn chế đồ muối chua, đồ hộp, mì gói, thức ăn chế biến sẵn.
Ăn nhiều rau quả và thực phẩm giàu kali: ưu tiên chế độ ăn kiểu DASH gồm nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, cá, sữa ít béo, đồng thời giảm mỡ động vật và đồ ngọt. Kali từ thực phẩm như chuối, khoai lang, rau lá xanh giúp cơ thể thải bớt natri.
Lưu ý: người có bệnh thận mạn hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng đến kali máu nên hỏi bác sĩ trước khi tăng thực phẩm giàu kali hay dùng muối thay thế chứa kali.
2.2 Vận động và cân nặng
Vận động đều đặn. Hãy tập ít nhất 30 phút mỗi ngày, khoảng 5 ngày mỗi tuần, với các bài vừa sức như đi bộ nhanh, đạp xe nhẹ, bơi, dưỡng sinh. Người tập aerobic đều có thể giảm huyết áp khoảng 5 – 8 mmHg. Người cao tuổi nên tăng dần thời lượng, tránh gắng sức đột ngột, và hỏi bác sĩ nếu có bệnh tim hoặc đau ngực khi vận động.
Kiểm soát cân nặng và vòng bụng. Cân nặng giảm khoảng 1 kg có thể kéo huyết áp tâm thu giảm khoảng 1 mmHg. Với người Việt, bạn có thể hướng tới BMI từ 18,5 đến 22,9, vòng bụng dưới 90 cm ở nam và dưới 80 cm ở nữ. Hãy giảm từ từ, không nhịn ăn hay giảm cân quá nhanh, nhất là khi đã lớn tuổi.
2.3 Thói quen sống: rượu bia, giấc ngủ, căng thẳng
Hạn chế rượu bia và không hút thuốc lá. Uống nhiều rượu bia làm huyết áp tăng và có thể làm thuốc hạ áp kém hiệu quả. Nếu có uống, nam giới không quá 2 ly và nữ giới không quá 1 ly mỗi ngày; tốt nhất là hạn chế tối đa. Hút thuốc lá làm tổn thương mạch máu, vì vậy bỏ thuốc là việc nên làm sớm.
Ngủ đủ giấc. Thiếu ngủ kéo dài liên quan đến tăng huyết áp. Người cao tuổi nên ngủ khoảng 7 – 8 giờ mỗi đêm, đi ngủ đúng giờ và hạn chế thức khuya. Nếu bạn ngáy to hoặc hay ngưng thở khi ngủ, hãy đi khám vì tình trạng này cũng góp phần làm tăng huyết áp.
Giảm căng thẳng. Căng thẳng kéo dài dễ khiến ta ăn mặn, uống rượu hoặc hút thuốc nhiều hơn. Bạn có thể tập thở chậm, hít thở sâu khoảng 15 phút mỗi ngày. Ngoài ra, bạn có thể nghe nhạc, thiền, đi dạo hoặc trò chuyện với người thân. Duy trì các thói quen này đều đặn sẽ giúp huyết áp tự nhiên ổn định hơn theo thời gian.
3. Theo dõi huyết áp và khi nào cần đi khám
3.1 Cách đo huyết áp tại nhà đúng chuẩn
Đo tại nhà giúp bạn biết các cách hạ huyết áp tự nhiên có hiệu quả hay không. Để số đo đáng tin cậy, bạn nên:
Nghỉ ngơi khoảng 5 phút trước khi đo; không uống cà phê, hút thuốc hay vận động mạnh trong 30 phút trước đó.
Ngồi thẳng lưng có chỗ tựa, hai chân đặt sát sàn, không bắt chéo chân; đặt tay ngang tầm tim.
Đo hai lần, cách nhau khoảng 1 phút, rồi lấy trung bình. Nếu hai lần chênh nhau trên 10 mmHg, hãy đo thêm lần thứ ba.
Đo vào buổi sáng (trước khi ăn và uống thuốc) và buổi tối, ghi lại vào sổ để mang theo khi đi khám.
Nên dùng máy đo bắp tay đã được kiểm định, và mang máy đến cơ sở y tế để đối chiếu độ chính xác một lần.

3.2 Dấu hiệu cần đi khám ngay
Hãy đến cơ sở y tế nếu huyết áp thường xuyên từ 140/90 mmHg trở lên (hoặc từ 135/85 mmHg khi đo tại nhà) dù bạn đã thay đổi lối sống. Nếu đang dùng thuốc mà hay chóng mặt, choáng khi đứng dậy, bạn cũng nên báo bác sĩ để điều chỉnh.
Hãy gọi cấp cứu 115 hoặc đến bệnh viện ngay khi huyết áp tăng rất cao (thường từ 180/120 mmHg trở lên) kèm đau ngực, khó thở, nhức đầu dữ dội, nhìn mờ đột ngột, tê yếu một bên người, méo miệng hoặc nói khó.

Kết luận:
Hạ huyết áp tự nhiên không phải là một mẹo duy nhất mà là tổ hợp thói quen: giảm muối, ăn nhiều rau quả, vận động đều, giữ cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia, ngủ đủ và giảm căng thẳng. Hãy bắt đầu từ một hai việc dễ làm nhất, đo huyết áp đều đặn và ghi lại số đo. Cách làm này giúp huyết áp tự nhiên ổn định hơn, nhưng nếu bạn đang dùng thuốc hoặc có bệnh nền, hãy trao đổi với bác sĩ trước khi thay đổi. Theo dõi CSKhoe để đọc thêm các bài viết về sức khỏe tim mạch và dinh dưỡng.
Xem thêm các bài viết tại đây:


