Có những buổi sáng, bạn mở mắt dậy mà thấy mệt hơn cả lúc đi ngủ. Deadline vẫn còn đó, hộp thư vẫn đầy, nhưng trong lòng chẳng còn chút hào hứng nào để bắt đầu. Nếu bạn là Gen Z và đang cảm thấy mình “hết pin” ngay giữa những năm tháng lẽ ra phải tràn đầy nhiệt huyết nhất, thì bạn không hề đơn độc.
Vì sao Gen Z lại dễ kiệt sức ngay từ những năm đầu đi làm?
Nếu so với các thế hệ trước, Gen Z bước vào thị trường lao động với một tâm thế khác hẳn. Đây không đơn thuần là chuyện làm nhiều giờ hay áp lực doanh số. Mà là một cuộc khủng hoảng về kỳ vọng. Nhiều bạn trẻ lớn lên trong môi trường đề cao thành công cá nhân, nơi mạng xã hội liên tục phơi bày những câu chuyện “thành công sớm” khiến ai cũng cảm thấy mình đang chậm chân. Áp lực phải giỏi, phải có định hướng rõ ràng, phải vừa làm vừa học vừa phát triển bản thân. Tất cả dồn lại trong một khoảng thời gian ngắn ngủi của những năm đầu sự nghiệp.
Bên cạnh đó, nhiều khảo sát trong ngành nhân sự tại Việt Nam gần đây. Cho thấy một bộ phận không nhỏ Gen Z thường xuyên cảm thấy mất động lực và căng thẳng kéo dài với công việc. Nguyên nhân không chỉ nằm ở khối lượng công việc. Mà còn ở cảm giác nỗ lực không được ghi nhận đúng mức. Thu nhập không theo kịp chi phí sinh hoạt, và ranh giới giữa công việc. Cuộc sống ngày càng mờ nhạt khi ai cũng phải “luôn online”. Với một người mới đi làm, chưa kịp xây dựng nền tảng tài chính hay kinh nghiệm ứng phó với áp lực. Những yếu tố này cộng dồn lại rất dễ dẫn đến kiệt sức sớm hơn nhiều so với tưởng tượng.
Làm sao để nhận biết mình đang burnout chứ không chỉ đơn giản là mệt?
Ranh giới giữa “hơi mệt sau một tuần bận rộn” và “đang kiệt sức thật sự” đôi khi rất mong manh. Khiến nhiều bạn trẻ chủ quan cho đến khi cơ thể hoặc tinh thần lên tiếng cảnh báo rõ ràng hơn. Tổ chức Y tế Thế giới đã chính thức xem burnout là một hội chứng liên quan đến công việc chưa được xử lý hiệu quả. Với ba nhóm dấu hiệu chính thường xuất hiện đồng thời và kéo dài.
Đầu tiên là cảm giác cạn kiệt năng lượng triền miên. Ngủ đủ giấc nhưng thức dậy vẫn không thấy khỏe. Cơ thể lúc nào cũng trong trạng thái uể oải. Thứ hai là sự xa cách và hoài nghi với chính công việc mình đang làm. Từng thứ từng là động lực giờ trở nên vô nghĩa, chán chường. Thậm chí né tránh những cuộc họp hay nhiệm vụ vốn không quá khó khăn. Thứ ba là cảm giác giảm hiệu quả rõ rệt. Dễ mất tập trung, hay nhầm lẫn, và kèm theo đó là cảm giác tự ti. Thấy bản thân không đủ năng lực dù trước đây từng tự tin.
Ngoài ba dấu hiệu cốt lõi này, burnout còn có thể biểu hiện qua những thay đổi về thể chất như mất ngủ kéo dài, đau đầu, rối loạn tiêu hóa. Dễ cáu gắt hoặc ngược lại là thu mình. Ngại giao tiếp với bạn bè, đồng nghiệp. Nhiều người trẻ vì không nhận diện đúng những dấu hiệu này nên chỉ nghĩ mình “yếu đuối” hoặc “chưa cố gắng đủ”. Từ đó tiếp tục gồng gánh thay vì tìm cách xử lý sớm. Khiến tình trạng ngày càng nặng hơn theo thời gian.
Gen Z có thể làm gì để không kiệt sức trước khi kịp bắt đầu sự nghiệp?
Tin tốt là burnout không phải một điểm dừng vĩnh viễn. Bạn hoàn toàn có thể chủ động lấy lại sự cân bằng nếu nhận ra vấn đề đủ sớm. Bước đầu tiên và cũng là bước quan trọng nhất chính là học cách đặt ranh giới rõ ràng giữa công việc và đời sống cá nhân. Ví dụ như quy định một khung giờ cụ thể để tắt thông báo công việc. Thay vì để bản thân trong trạng thái “trực chiến” 24/7. Ranh giới này không phải là thiếu trách nhiệm. Mà là điều kiện cần để duy trì năng suất bền vững về lâu dài.
Bên cạnh đó, việc phục hồi có chủ đích cũng quan trọng không kém việc cố gắng làm việc chăm chỉ hơn. Ngủ đủ giấc, vận động nhẹ nhàng mỗi ngày. Quan trọng nhất là thật sự tách bản thân ra khỏi màn hình trong lúc nghỉ ngơi. Thay vì chuyển từ công việc sang lướt mạng xã hội. Vốn cũng tiêu tốn năng lượng tinh thần không kém. Nhiều chuyên gia tâm lý tại Việt Nam cũng khuyến khích người trẻ chủ động trò chuyện với quản lý về khối lượng công việc và lộ trình phát triển. Thay vì âm thầm chịu đựng cho đến khi không còn chịu nổi.
Cuối cùng, đừng ngần ngại tìm đến sự hỗ trợ khi cần, dù là từ người thân, bạn bè hay chuyên gia tâm lý. Việc thừa nhận mình đang kiệt sức không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối. M à là bước đầu tiên và dũng cảm nhất để bạn có thể chăm sóc lại chính mình.
Tổng kết
Nhìn lại, burnout ở Gen Z không phải là câu chuyện của sự yếu đuối hay thiếu cố gắng, mà là hệ quả tất yếu của một thế hệ phải đối mặt với quá nhiều kỳ vọng trong một khoảng thời gian quá ngắn. Điều quan trọng không phải là cố chứng minh mình đủ mạnh mẽ để chịu đựng. Mà là học cách lắng nghe cơ thể, đặt ra giới hạn hợp lý và tìm lại nhịp sống cân bằng cho riêng mình. Khi Gen Z hiểu rõ hơn về những dấu hiệu kiệt sức và không ngại tìm kiếm sự hỗ trợ đúng lúc, hành trình sự nghiệp phía trước sẽ bớt chông chênh hơn rất nhiều. Bởi tuổi trẻ không nên là lý do để dừng lại, mà nên là động lực để đi đường dài một cách bền vững hơn.
Xem thêm: https://cskhoe.com/xu-huong-mua-sam-do-cu-secondhand-tai-sao-gen-z-lai-me-met-phong-cach-nay/