Áp lực thi cử không còn là câu chuyện của riêng ai. Nó len lỏi vào từng kỳ kiểm tra, từng bài thi giữa kỳ, cuối kỳ. Đặc biệt là những kỳ thi mang tính bước ngoặt như tuyển sinh lớp 10, tốt nghiệp THPT hay thi cuối khóa đại học. Nếu bạn đang là học sinh, sinh viên cảm thấy ngột ngạt mỗi khi nhắc đến lịch thi. Bài viết này được viết ra để cùng bạn nhìn lại. Áp lực ấy đến từ đâu, và nó đang biểu hiện như thế nào trong đời sống hằng ngày của các bạn trẻ.
Áp lực thi cử của học sinh, sinh viên bắt nguồn từ đâu?
Không có một nguyên nhân duy nhất khiến áp lực học tập trở nên nặng nề. Mà thường là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố cùng lúc.
Trước hết, kỳ vọng từ gia đình luôn là một trong những gánh nặng vô hình lớn nhất. Nhiều bậc phụ huynh, xuất phát từ tình thương và mong muốn con có tương lai tốt. Vô tình đặt ra những chuẩn mực điểm số quá cao so với năng lực thực tế của con. Câu nói tưởng như vô hại “con phải cố học cho bằng bạn bằng bè” lại có thể trở thành một áp lực thi cử âm ỉ, đeo bám các bạn trẻ suốt nhiều năm học.
Bên cạnh đó là áp lực từ chính hệ thống giáo dục và guồng quay thành tích. Lịch học dày đặc, các kỳ thi nối tiếp nhau, cộng thêm việc so sánh điểm số giữa các lớp. Các trường khiến nhiều học sinh cảm thấy mình luôn phải chạy đua chứ không phải đang học để hiểu. Với sinh viên đại học, áp lực lại đến từ nỗi lo học bổng, điểm trung bình tích lũy (GPA), deadline đồ án dồn dập và cả nỗi băn khoăn về tấm bằng tốt nghiệp có đủ sức cạnh tranh trên thị trường lao động hay không.
Áp lực thi cử biểu hiện ra bên ngoài như thế nào?
Không phải lúc nào áp lực cũng bộc lộ rõ ràng bằng lời nói. Phần lớn thời gian, nó ẩn mình trong những thay đổi nhỏ mà nếu không để ý kỹ, người thân xung quanh rất dễ bỏ qua.
Về mặt cảm xúc. Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là sự lo âu kéo dài. Dễ cáu gắt hoặc ngược lại là thu mình, ít chia sẻ hơn trước. Nhiều bạn học sinh, sinh viên bắt đầu né tránh những cuộc trò chuyện liên quan đến điểm số, lịch thi. Hoặc tỏ ra căng thẳng thái quá mỗi khi chuẩn bị bước vào phòng thi. Cảm giác tự ti, sợ làm cha mẹ thất vọng cũng là một biểu hiện tâm lý thường gặp. Khi áp lực thi cử vượt quá ngưỡng chịu đựng.
Về mặt thể chất, cơ thể thường “lên tiếng” trước khi tinh thần kịp nhận ra vấn đề. Mất ngủ hoặc ngủ không sâu giấc, đau đầu, đau bụng không rõ nguyên nhân. Chán ăn hoặc ăn uống thất thường là những dấu hiệu khá phổ biến ở giai đoạn ôn thi cao điểm. Một số bạn còn gặp tình trạng tim đập nhanh, tay run. Hoặc mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi.
Về mặt hành vi, áp lực học tập kéo dài có thể khiến khả năng tập trung giảm sút rõ rệt. Ngồi vào bàn học nhưng đầu óc trống rỗng. Đọc đi đọc lại một trang sách mà không nhớ nổi nội dung. Không ít bạn trẻ chọn cách trì hoãn việc học vì cảm thấy quá tải. Trong khi số khác lại học “cày” liên tục đến kiệt sức. Bỏ qua cả nhu cầu nghỉ ngơi cơ bản của cơ thể.
Vì sao áp lực thi cử kéo dài lại đáng được quan tâm đúng mức?
Nhiều người vẫn nghĩ áp lực thi cử là chuyện “ai cũng từng trải qua”, rồi sẽ tự qua đi sau mỗi kỳ thi. Nhưng khi tình trạng này lặp đi lặp lại và kéo dài. Nó không còn đơn thuần là cảm giác hồi hộp nhất thời nữa.
Áp lực học tập mãn tính có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng học tập. Nghịch lý là càng áp lực, khả năng ghi nhớ và tư duy logic lại càng suy giảm. Khiến kết quả thi không phản ánh đúng năng lực thật sự của học sinh, sinh viên. Về lâu dài, tình trạng căng thẳng kéo dài còn có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, hệ miễn dịch và cả các mối quan hệ xung quanh. Khi các bạn trẻ dần thu mình lại, ngại giao tiếp với bạn bè, gia đình.
Ở một số trường hợp, áp lực thi cử kéo dài mà không được lắng nghe kịp thời còn có thể trở thành gánh nặng tâm lý sâu sắc hơn. Ảnh hưởng đến cách các bạn nhìn nhận giá trị bản thân. Đây cũng là lý do vì sao nhiều chuyên gia tâm lý học đường và các tổ chức giáo dục hiện nay đều nhấn mạnh, việc quan tâm đến sức khỏe tinh thần trong giai đoạn thi cử quan trọng không kém gì việc ôn luyện kiến thức.
Kết luận
Suy cho cùng, mỗi kỳ thi chỉ là một cột mốc trên hành trình dài của việc học, không phải là thước đo duy nhất cho giá trị của một con người. Áp lực thi cử là điều khó tránh khỏi trong môi trường học đường hiện nay, nhưng khi gia đình, nhà trường và chính các bạn học sinh, sinh viên cùng hiểu rõ nguyên nhân và sớm nhận ra những biểu hiện của nó, gánh nặng ấy sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Đôi khi, điều các bạn trẻ cần không phải là thêm một lời nhắc nhở về điểm số, mà là một ai đó thật lòng lắng nghe và đồng hành cùng mình qua mỗi mùa thi.
Xem thêm: https://cskhoe.com/nguoi-tre-can-biet-gi-de-khong-song-khep-kin-voi-ap-luc/