Bạn thường xuyên bị nóng rát sau xương ức, ợ chua hoặc đắng miệng mỗi khi ăn no hay nằm xuống? Đó có thể là dấu hiệu của bệnh trào ngược dạ dày, một tình trạng gây khó chịu kéo dài nhưng lại rất dễ bị xem nhẹ. Vậy bệnh này thực chất là gì, trào ngược nên ăn gì và đâu là những cách giảm trào ngược hiệu quả? Cùng Cuộc Sống Khỏe tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây.
1. Bệnh trào ngược dạ dày là gì?
Bệnh trào ngược dạ dày (tên y khoa là trào ngược dạ dày thực quản, viết tắt là GERD) là tình trạng axit và dịch vị từ dạ dày thường xuyên trào ngược lên thực quản, gây ra các triệu chứng khó chịu hoặc làm tổn thương niêm mạc. Bình thường, cơ thắt thực quản dưới hoạt động như một “cánh cửa” chỉ mở khi bạn nuốt thức ăn. Khi cánh cửa này yếu đi hoặc giãn ra bất thường, axit sẽ dễ dàng trào ngược lên. Nếu các triệu chứng xuất hiện từ 2 lần mỗi tuần trở lên, nhiều khả năng đó không còn là trào ngược thoáng qua mà là bệnh lý cần được kiểm soát nghiêm túc.
1.1 Triệu chứng thường gặp
Bệnh có thể biểu hiện rất khác nhau ở từng người. Những dấu hiệu phổ biến nhất gồm:
Ợ nóng: cảm giác nóng rát sau xương ức, thường tăng lên sau bữa ăn hoặc khi nằm.
Ợ chua, đắng miệng: dịch vị trào lên tận họng, để lại vị chua hoặc đắng trong miệng.
Đau tức ngực: dễ nhầm với bệnh tim nên cần được thăm khám để phân biệt.
Khó nuốt, vướng họng: cảm giác như có vật cản ở cổ họng.
Ho khan, khàn tiếng, đau họng kéo dài: thường rõ hơn vào buổi sáng.
1.2 Nguyên nhân
Nguyên nhân chính là cơ thắt thực quản dưới hoạt động kém hiệu quả. Một số yếu tố làm tình trạng này dễ xảy ra hơn gồm thừa cân béo phì, mang thai, thoát vị hoành, hút thuốc lá, ăn quá no hoặc ăn sát giờ đi ngủ, uống nhiều rượu bia và cà phê. Ngoài ra, bệnh tiểu đường hoặc việc dùng một số loại thuốc (như thuốc giảm đau kháng viêm, một số thuốc điều trị hen) cũng có thể góp phần. Với người đang và đã từng bị trào ngược, nhận ra yếu tố “kích hoạt” của riêng mình là bước đầu tiên để kiểm soát bệnh trào ngược dạ dày lâu dài.

2. 6 cách giảm trào ngược dạ dày
Bệnh trào ngược dạ dày dễ tái phát nếu bạn chỉ xử lý khi có triệu chứng. Dưới đây là 6 cách giảm trào ngược được áp dụng phổ biến, bạn nên kết hợp đồng thời để đạt hiệu quả tốt nhất.
2.1 Trào ngược nên ăn gì và nên tránh gì?
Chế độ ăn là yếu tố tác động nhanh nhất lên triệu chứng. Nguyên tắc chung là ưu tiên món luộc, hấp, nấu mềm, ít dầu mỡ; hạn chế thực phẩm làm giãn cơ thắt thực quản hoặc kích thích dạ dày tiết nhiều axit.
Nên ăn:
Ngũ cốc nhiều chất xơ: yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám.
Rau củ: bí xanh, bí đỏ, cà rốt, súp lơ, khoai lang, rau lá xanh.
Trái cây ít chua: chuối, táo, lê, dưa gang.
Đạm nạc, ít béo: ức gà bỏ da, cá, đậu phụ, lòng trắng trứng.
Sữa chua ít béo, sữa hạt và nước lọc uống đủ mỗi ngày.
Nên hạn chế:
Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh.
Món cay nóng, hành tỏi sống.
Cam, chanh, bưởi, cà chua.
Cà phê, trà đặc, nước ngọt có gas, rượu bia, sô cô la, bạc hà.
Thực đơn gợi ý một ngày:
Sáng: cháo yến mạch hoặc cháo thịt nạc, kèm một quả chuối.
Trưa: cơm, ức gà hấp, canh bí xanh, rau luộc.
Xế: sữa chua ít béo hoặc bánh mì nguyên cám.
Tối: cơm, cá hấp, súp lơ, khoai lang luộc (ăn xong ít nhất 3 giờ mới đi ngủ).
Lưu ý: mỗi người nhạy cảm với thực phẩm khác nhau, bạn nên ghi nhật ký ăn uống để biết món nào thật sự khiến mình bị ợ nóng.
2.2 Ăn uống điều độ, đúng cách
Thay vì ăn 3 bữa lớn, hãy chia thành 5 đến 6 bữa nhỏ để dạ dày không bị căng đầy, giảm áp lực đẩy axit lên thực quản. Nhai chậm, kỹ; không ăn quá no và không ăn khuya. Sau bữa ăn, hãy tránh nằm ngay hoặc cúi gập người trong khoảng 2 đến 3 giờ. Nên mặc quần áo rộng rãi vì đồ bó sát vùng bụng có thể làm triệu chứng nặng hơn.
2.3 Kê cao đầu giường khi ngủ
Trào ngược thường nặng hơn về đêm vì khi nằm ngang, axit dễ trào lên hơn. Bạn nên kê cao đầu giường khoảng 15 đến 20 cm, chẳng hạn dùng khúc gỗ hoặc nệm nghiêng. Lưu ý nên nâng cả phần thân trên chứ không chỉ chồng thêm gối, vì như vậy dễ làm gập bụng và tăng áp lực lên dạ dày. Nằm nghiêng về bên trái cũng giúp nhiều người dễ chịu hơn.

2.4 Giữ cân nặng hợp lý, vận động đều đặn
Bệnh trào ngược dạ dày có liên quan chặt chẽ đến thừa cân, vì mỡ bụng tạo áp lực đẩy dạ dày lên cao. Chỉ cần giảm một phần nhỏ cân nặng, nhiều người đã thấy triệu chứng thuyên giảm rõ rệt. Hãy duy trì các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội, yoga mỗi ngày. Tránh các bài tập gập bụng hoặc vận động mạnh ngay sau khi ăn.
2.5 Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và giảm căng thẳng
Nicotin và rượu bia làm giảm khả năng đóng chặt của cơ thắt thực quản, khiến axit dễ trào ngược hơn. Bỏ thuốc lá là một trong những thay đổi mang lại lợi ích rõ ràng nhất. Bên cạnh đó, căng thẳng kéo dài cũng làm bạn cảm nhận triệu chứng rõ hơn, nên hãy dành thời gian nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc và thử các kỹ thuật thư giãn như hít thở sâu, thiền.
2.6 Dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ
Khi thay đổi lối sống chưa đủ, bác sĩ có thể kê thuốc kháng axit, thuốc ức chế thụ thể H2 hoặc thuốc ức chế bơm proton (PPI) tùy mức độ bệnh. Bạn không nên tự ý mua thuốc, tự tăng liều hoặc dùng kéo dài khi chưa có chỉ định, vì thuốc có thể gây tác dụng phụ và che lấp những bệnh lý khác.
Hãy đến cơ sở y tế sớm nếu bạn gặp một trong các tình trạng sau: triệu chứng kéo dài vài tuần dù đã điều chỉnh lối sống, nuốt khó hoặc nuốt đau, sụt cân không rõ lý do, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Nếu đau ngực dữ dội, kèm khó thở hoặc vã mồ hôi, hãy đi cấp cứu ngay.

3. Kết luận
Bệnh trào ngược dạ dày tuy hiếm khi nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể kéo dài, tái phát và ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống nếu bạn chủ quan. Biết trào ngược nên ăn gì, ăn uống điều độ, kê cao đầu giường, giữ cân nặng hợp lý, bỏ thuốc lá và dùng thuốc đúng chỉ định chính là chìa khóa để kiểm soát bệnh. Hãy bắt đầu từ một thay đổi nhỏ ngay hôm nay và đi khám nếu triệu chứng không cải thiện. Theo dõi Cuộc Sống Khỏe để đọc thêm các bài viết hữu ích về chăm sóc dạ dày mỗi ngày.
Xem thêm: https://cskhoe.com/daudadaynenangi/
Xem thêm: https://tamanhhospital.vn/trieu-chung-trao-nguoc-da-day-thuc-quan/


