Bạn có từng tự hỏi tại sao dù ngủ đủ 8 tiếng mỗi ngày thậm chí còn hơn, nhưng sáng thức dậy vẫn cảm thấy mệt mỏi và thiếu năng lượng? Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.
Giấc ngủ chất lượng quan trọng hơn thời gian ngủ
Theo tổ chức nghiên cứu về giấc ngủ National Sleep Foundation (Mỹ), người trưởng thành (từ 18 – 64 tuổi) trung bình cần dành 7 – 9 tiếng mỗi ngày cho giấc ngủ để có cơ thể khỏe mạnh. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng chất lượng giấc ngủ quan trọng hơn rất nhiều so với thời gian ngủ. Một giấc ngủ sâu 6 tiếng có thể mang lại cảm giác tỉnh táo hơn so với 10 tiếng ngủ nông.
6 nguyên nhân phổ biến khiến ngủ nhiều vẫn mệt mỏi
1. Rối loạn giấc ngủ và giấc ngủ không sâu
Rối loạn giấc ngủ được xem là nguyên nhân phổ biến nhất khiến một người mệt mỏi, hay buồn ngủ. Các vấn đề như ngáy to, ngừng thở khi ngủ (sleep apnea), hoặc hội chứng chân không yên đều có thể làm gián đoạn chu kỳ ngủ tự nhiên.
Do ban ngày lao lực và lao tâm quá nhiều nên khi màn đêm buông xuống, cơ thể vẫn chưa xả hết được stress và mệt mỏi nên khiến giấc ngủ chập chờn, không sâu. Điều này giải thích tại sao nhiều người ngủ dậy vẫn thấy mệt.
Cách khắc phục:
- Tạo môi trường ngủ lý tưởng: phòng tối, yên tĩnh, nhiệt độ 18-22°C
- Thiết lập thời gian biểu ngủ cố định
- Tránh sử dụng thiết bị điện tử trước giờ ngủ 1-2 tiếng
- Nếu ngáy to hoặc ngừng thở khi ngủ, hãy thăm khám bác sĩ
2. Vấn đề về tuyến giáp
Tuyến giáp trạng một tuyến sản sinh các hormone điều hòa giấc ngủ và trạng thái thèm ăn. Khi cơ quan này không hoạt động hoặc hoạt động kém hiệu quả, nó còn được gọi là tình trạng suy tuyến giáp nên giấc ngủ của bạn sẽ có các biểu hiện khác thường.
Cách khắc phục:
- Thực hiện xét nghiệm máu để kiểm tra chức năng tuyến giáp
- Điều trị theo chỉ định của bác sĩ nếu phát hiện bất thường
- Bổ sung iod và selenium qua chế độ ăn uống
3. Thiếu dinh dưỡng và dị ứng thực phẩm
Thiếu dinh dưỡng là một trong những nguyên nhân gây ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, khiến bạn ngủ nhiều nhưng vẫn buồn ngủ và cảm thấy mệt mỏi, không tỉnh táo.
Một số nghiên cứu cho thấy dị ứng thực phẩm tiềm ẩn có thể khiến bạn cảm thấy mệt mỏi sau bữa ăn mà không có các triệu chứng dị ứng rõ ràng khác.
Cách khắc phục:
- Bổ sung vitamin D, B12, sắt, và magie
- Thực hiện chế độ ăn cân bằng với đủ protein, carbs phức hợp
- Ghi nhật ký thực phẩm để xác định những món ăn gây mệt mỏi
- Xét nghiệm dị ứng thực phẩm nếu cần
4. Các bệnh lý mạn tính
Một số bệnh khiến bạn dễ buồn ngủ dù đã ngủ rất nhiều có thể kể đến như bệnh về tuyến giáp, bệnh thiếu máu, bệnh ung thư, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, rối loạn lo âu, bệnh trầm cảm.
Cách khắc phục:
- Thăm khám định kỳ để phát hiện sớm các bệnh lý
- Điều trị tích cực theo chỉ định của bác sĩ
- Duy trì lối sống lành mạnh để hỗ trợ quá trình điều trị
5. Tác động của rượu và chất kích thích
Nhiều người cho rằng, uống rượu làm họ dễ ngủ hơn bởi cảm giác dễ chịu sau khi uống và khiến họ nhanh đi vào giấc ngủ. Tuy vậy, rượu là một chất phá hoại chất lượng giấc ngủ của bạn.
Cách khắc phục:
- Tránh uống rượu ít nhất 3-4 tiếng trước khi ngủ
- Hạn chế caffeine sau 2h chiều
- Không sử dụng thuốc ngủ không kê đơn thường xuyên
6. Căng thẳng và lo âu
Stress mạn tính có thể khiến cơ thể luôn trong tình trạng “báo động”, ngăn không cho bạn đạt được giấc ngủ sâu phục hồi.
Cách khắc phục:
- Thực hành thiền định và yoga
- Tập thể dục đều đặn (nhưng không quá gần giờ ngủ)
- Áp dụng kỹ thuật thư giãn như hít thở sâu
- Tìm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý nếu cần
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Đa số các trường hợp buồn ngủ nhiều là thứ phát và thường liên quan đến khối u não, viêm não, tổn thương thực thể trong hệ thần kinh trung ương, bệnh Parkinson, chấn thương đầu và các loại rối loạn di truyền khác nhau.
Bạn nên đi khám bác sĩ nếu:
- Tình trạng mệt mỏi kéo dài hơn 2 tuần
- Có thêm các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, khó tập trung
- Cảm thấy ngạt thở hoặc đau ngực
- Có tiền sử gia đình mắc các bệnh về tuyến giáp, tim mạch
Lời khuyên cuối cùng
Giấc ngủ chất lượng là nền tảng của sức khỏe tổng thể. Việc ngủ nhiều mà vẫn mệt mỏi không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo của những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Hãy bắt đầu với những thay đổi nhỏ trong lối sống như cải thiện môi trường ngủ, điều chỉnh chế độ ăn uống và quản lý stress. Nếu tình trạng không cải thiện sau 2-3 tuần, đừng ngần ngại tìm đến sự hỗ trợ từ các chuyên gia y tế.
Nhớ rằng, giấc ngủ ngon không phải là xa xỉ mà là nhu cầu thiết yếu cho cơ thể khỏe mạnh và tinh thần minh mẫn.