Viêm mũi dị ứng ảnh hưởng đến 20-40% dân số Việt Nam. Bệnh gây khó chịu và làm giảm chất lượng cuộc sống nếu không được điều trị kịp thời.
Nguyên nhân chính gây viêm mũi dị ứng
Tác nhân dị ứng trong nhà:
- Ve bụi nhà (99% trường hợp)
- Lông thú cưng (chó, mèo)
- Nấm mốc trong góc tường ẩm
- Gián và phân gián
Tác nhân dị ứng ngoài trời:
- Phấn hoa cây cỏ (mùa xuân)
- Bào tử nấm (mùa mưa)
- Khói bụi, khí thải xe cộ
- Hóa chất công nghiệp
Yếu tố nguy cơ cao:
- Di truyền từ cha mẹ (70% khả năng)
- Sinh sống tại đô thị ô nhiễm
- Tiếp xúc thuốc lá thụ động
- Stress kéo dài, sức đề kháng yếu
Dấu hiệu nhận biết viêm mũi dị ứng
Triệu chứng điển hình:
- Hắt hơi liên tục 5-10 cái/lần
- Chảy nước mũi trong suốt
- Ngứa mũi, mắt, cổ họng
- Nghẹt mũi một hoặc hai bên
Triệu chứng kèm theo:
- Mắt đỏ, chảy nước mắt
- Quầng thâm dưới mắt
- Mệt mỏi, khó tập trung
- Giọng nói khàn, nghẹt
Thời gian xuất hiện:
- Triệu chứng kéo dài >2 tuần
- Nặng hơn vào sáng sớm
- Tái phát theo mùa hoặc quanh năm
- Xuất hiện sau tiếp xúc tác nhân dị ứng
Phân biệt với các bệnh khác
So với cảm lạnh thông thường:
- Viêm mũi dị ứng: Không sốt, kéo dài >2 tuần
- Cảm lạnh: Có sốt, khỏi sau 7-10 ngày
Khác với viêm xoang:
- Dị ứng: Dịch mũi trong, ít đau đầu
- Viêm xoang: Dịch mũi đặc màu vàng, đau vùng xoang
Phương pháp chẩn đoán
Khám lâm sàng:
- Hỏi tiền sử gia đình, thời gian khởi phát
- Khám mũi, mắt, tai, cổ họng
- Đánh giá mức độ viêm niêm mạc
Xét nghiệm xác định:
- Test da (Skin Prick Test) – kết quả sau 20 phút
- Xét nghiệm máu IgE đặc hiệu
- Test thử thách với tác nhân dị ứng (nếu cần)
Biến chứng cần lưu ý
Biến chứng cấp tính:
- Viêm tai giữa ở trẻ em
- Nhiễm trùng phụ thêm
- Polyp mũi
Biến chứng mãn tính:
- Hen suyễn (40% trường hợp)
- Rối loạn giấc ngủ
- Giảm khả năng học tập, làm việc
Điều trị hiệu quả
Tránh tiếp xúc tác nhân:
- Vệ sinh nhà cửa thường xuyên
- Sử dụng máy lọc không khí
- Đóng cửa sổ mùa phấn hoa
- Tắm rửa sau khi về nhà
Thuốc điều trị:
- Kháng histamin: Loratadin, Cetirizin
- Xịt mũi Corticosteroid (theo chỉ định bác sĩ)
- Thuốc thông mũi (dùng <3 ngày)
Phương pháp tự nhiên:
- Thực phẩm hỗ trợ tai mũi họng
- Rửa mũi nước muối sinh lý
- Uống nước ấm với mật ong, chanh
Phòng ngừa hiệu quả
Vệ sinh môi trường:
- Vệ sinh tai mũi họng đúng cách hàng ngày
- Thay đổi ga gối 1-2 lần/tuần
- Giữ độ ẩm phòng 40-50%
- Vệ sinh máy điều hòa định kỳ
Tăng cường sức khỏe:
- Ăn đủ chất, tập thể dục đều đặn
- Bổ sung vitamin C, D
- Ngủ đủ 7-8 tiếng/đêm
- Quản lý stress hiệu quả
Khi nào cần khám bác sĩ
Khám ngay nếu có:
- Triệu chứng kéo dài >2 tuần
- Sốt cao >38.5°C
- Khó thở, thở khò khè
- Đau ngực, choang váng
Theo dõi định kỳ:
- Người lớn: 3-6 tháng/lần
- Trẻ em: 2-3 tháng/lần
- Ghi nhật ký triệu chứng để hỗ trợ chẩn đoán
Viêm mũi dị ứng hoàn toàn có thể kiểm soát với phương pháp điều trị phù hợp. Hiểu rõ nguyên nhân và dấu hiệu giúp phát hiện sớm, điều trị hiệu quả.