Bạn làm việc chăm chỉ, đáp ứng mọi deadline, nhưng cuối ngày vẫn thấy mình cạn pin. Nhiều người nghĩ cân bằng cuộc sống nghĩa là chia đều thời gian cho công việc và đời sống riêng. Thực tế, cân bằng cuộc sống, bớt kiệt sức mà vẫn làm tốt công việc đến từ việc chọn đúng ưu tiên và đặt ranh giới rõ ràng. Bài viết này giúp bạn nhận biết dấu hiệu kiệt sức, áp dụng 5 thay đổi nhỏ ngay từ tuần này và biết lúc nào nên tìm đến chuyên gia.
Vì sao bạn làm việc chăm chỉ mà vẫn thấy cuộc sống mất cân bằng và kiệt sức?
Vì bạn đang cố chia đều sức lực cho mọi thứ, trong khi quỹ năng lượng mỗi ngày thì có hạn. Chỉ cần vài tuần liên tục ôm thêm việc, phần thiệt thòi thường là giấc ngủ, bữa ăn và thời gian cho người thân.
Hãy thử hình dung một tình huống giả định. Một nhân viên văn phòng 29 tuổi vừa nhận thêm vai trò dẫn dắt nhóm nhỏ. Cô trả lời tin nhắn công việc đến 11 giờ đêm, ăn trưa vội trước màn hình và hẹn bạn bè “để hôm khác”. Ba tháng sau, cô vẫn hoàn thành việc đúng hạn. Nhưng cô bắt đầu cáu gắt vô cớ và thấy việc gì cũng nặng nề. Tình huống này khá quen với nhiều người đi làm, từ nhân viên, quản lý đến freelancer.
Dấu hiệu nào cho thấy bạn đang kiệt sức vì công việc?
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong ICD-11 mô tả burnout là hội chứng bắt nguồn từ căng thẳng nơi làm việc kéo dài mà chưa được xử lý thành công. Theo Inquirer News, hội chứng này có ba đặc trưng:
- Cảm giác cạn năng lượng hoặc kiệt sức.
- Xa cách tinh thần với công việc, hoặc có cảm giác tiêu cực, hoài nghi về công việc.
- Hiệu quả làm việc giảm sút.
WHO cũng nhấn mạnh đây là “hiện tượng nghề nghiệp”, chưa được xếp vào nhóm bệnh lý (Daily Hive). Trong đời sống hằng ngày, bạn có thể nhận ra qua những dấu hiệu thường gặp sau:
- Ngủ không ngon dù người rất mệt.
- Dễ cáu với người thân, đồng nghiệp.
- Mất hứng thú với sở thích cũ.
- Đau đầu hoặc mệt kéo dài mà chưa rõ nguyên nhân.
Vấn đề này cũng đang được chú ý tại Việt Nam. Theo Báo Lào Cai, Bộ Y tế đã đề xuất đưa nhóm người chịu áp lực công việc và học tập vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần. Vì vậy, cân bằng cuộc sống, bớt kiệt sức mà vẫn làm tốt công việc nên được xem là một việc cần làm sớm, không phải thứ xa xỉ.
5 thay đổi nhỏ nào giúp cân bằng cuộc sống, bớt kiệt sức mà vẫn làm tốt công việc?
Cân bằng không có nghĩa là chia ngày thành các phần bằng nhau. Nó là biết mình đang ưu tiên điều gì ở giai đoạn này, rồi bảo vệ điều đó. Năm thay đổi dưới đây đều nhỏ, ít tốn tiền và có thể bắt đầu ngay.
1. Làm sao chọn 1-2 ưu tiên cho mỗi giai đoạn?
Mỗi đầu tháng, hãy viết ra tối đa hai việc quan trọng nhất, một về công việc và một về bản thân. Những việc còn lại chỉ cần đạt mức đủ tốt. Freelancer có thể chọn khách hàng chủ lực, còn người làm quản lý có thể chọn một mục tiêu cho cả nhóm.
2. Đặt giờ tắt máy thế nào cho thực tế?
Chọn một giờ cố định, ví dụ 7 giờ tối, để tắt thông báo email và tin nhắn công việc. Nếu bạn là quản lý, hãy thống nhất với nhóm một kênh riêng cho việc khẩn cấp. Khi ranh giới rõ ràng, cả nhóm đều dễ thở hơn.
3. Giữ khoảng thời gian cho riêng mình mỗi tuần bằng cách nào?
Hãy ghi vào lịch hai đến ba buổi, mỗi buổi 30-45 phút, như một cuộc họp không thể dời. Bạn có thể đi bộ, đọc sách hoặc nấu một bữa tối tử tế. Điều quan trọng là khoảng thời gian đó không phục vụ ai khác.
4. Làm sao học nói không với việc không thuộc ưu tiên?
Bạn không cần từ chối thẳng. Hãy thử câu như: “Mình đang kẹt việc X, thứ Năm mình xử lý việc này được không?”. Cách nói này vẫn thể hiện sự hợp tác, đồng thời giữ lịch của bạn không bị phá vỡ.
5. Một ngày cuối tuần không lịch trình có thật sự cần thiết?
Có, vì não bộ cần khoảng trống để hồi phục. Nếu không thể trọn một ngày, hãy giữ một buổi sáng hoặc chiều hoàn toàn trống. Không việc nhà dồn, không họp hành, không ép bản thân phải “năng suất”.
Làm sao duy trì thói quen mới và khi nào nên gặp chuyên gia sức khỏe tâm thần?
Đừng cố làm cả năm thay đổi cùng lúc. Hãy chọn một hoặc hai việc dễ nhất, chẳng hạn giờ tắt máy và một buổi riêng cho bản thân. Khi thấy ổn, bạn mới thêm việc tiếp theo. Cách này giúp việc cân bằng cuộc sống, bớt kiệt sức mà vẫn làm tốt công việc không biến thành một danh sách áp lực mới.
Làm sao biết những thay đổi này đang có tác dụng?
Cuối mỗi ngày, hãy tự hỏi ba câu ngắn:
- Hôm nay mình có ngủ đủ và ăn uống tạm ổn không?
- Mình có dành chút thời gian cho bản thân không?
- Mình có dễ cáu hơn bình thường không?
Hãy ghi lại trong khoảng hai đến bốn tuần. Bạn không cần con số hoàn hảo. Chỉ cần thấy hành trình cân bằng cuộc sống, bớt kiệt sức mà vẫn làm tốt công việc đang tốt dần lên là đủ. Thời gian thấy khác biệt có thể khác nhau ở mỗi người, nên đừng so sánh với người khác.
Khi nào bạn nên gặp chuyên gia sức khỏe tâm thần?
Các thay đổi trên hữu ích cho căng thẳng thông thường. Tuy nhiên, bạn nên tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nếu có những dấu hiệu sau:
- Mệt mỏi, lo âu hoặc buồn chán kéo dài nhiều tuần dù đã nghỉ ngơi.
- Giấc ngủ, ăn uống hoặc công việc bị ảnh hưởng rõ rệt.
- Quan hệ với người thân, đồng nghiệp xấu đi.
- Có ý nghĩ tự làm hại bản thân. Trong trường hợp này, hãy nói ngay với người thân hoặc đến cơ sở y tế gần nhất.
Tìm kiếm sự hỗ trợ không phải là yếu đuối. Đó là cách bạn xử lý vấn đề sớm, trước khi nó lớn hơn. Nội dung bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y tế.
Bạn có thể bắt đầu từ việc nhỏ nào ngay hôm nay?
Hãy chọn một việc dễ nhất: đặt giờ tắt máy tối nay, hoặc ghi một khoảng trống vào lịch tuần này. Cân bằng cuộc sống, bớt kiệt sức mà vẫn làm tốt công việc không đòi hỏi bạn thay đổi cả cuộc đời. Nó bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ, lặp lại đủ lâu để cơ thể và tinh thần kịp hồi phục. Nếu bài viết hữu ích, hãy theo dõi fanpage Cuộc sống khỏe để nhận thêm những chia sẻ nhẹ nhàng cho đời sống mỗi ngày.
Xem thêm: https://cskhoe.com/thuc-khuya-thuong-xuyen-gay-mat-ngu-va-anh-huong-gi-den-co-the/
Xem thêm: https://tamlyvietphap.vn/lam-gi-de-can-bang-cuoc-song-va-cong-viec/